Ochrona przyrody

Podstawą działań na rzecz ochrony przyrody jest Ustawa o ochronie przyrody, Rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie gatunków dziko występujących roślin objętych ochroną, Rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną.

         Na terenie Nadleśnictwa Hajnówka występują następujące formy ochrony przyrody:

Granice zasięgu terytorialnego nadleśnictwa prawie w 100% pokrywają się z granicami obszarów wchodzących w skład europejskiej sieci ekologicznej Natura 2000 oraz z granicami Obszaru Chronionego Krajobrazu.

I.          Europejska Sieć Ekologiczna Natura 2000 – system obszarów połączonych korytarzami ekologicznymi, tworzących razem spójną funkcjonalnie sieć ekologiczną. Jej zadaniem jest utrzymanie różnorodności biologicznej nie tylko poprzez ochronę najcenniejszych i rzadkich elementów przyrody, ale również typowych, powszechnych układów przyrodniczych charakterystycznych dla poszczególnych regionów biogeograficznych.

W skład Natury 2000 wchodzą:

Specjalny obszar ochrony siedlisk - obszar wyznaczony, zgodnie z przepisami prawa Unii Europejskiej, w celu trwałej ochrony siedlisk przyrodniczych lub populacji zagrożonych wyginięciem gatunków roślin lub zwierząt lub w celu odtworzenia właściwego stanu ochrony siedlisk przyrodniczych lub właściwego stanu ochrony tych gatunków.

Obszar specjalnej ochrony ptaków - obszar wyznaczony, zgodnie z przepisami prawa Unii Europejskiej, do ochrony populacji dziko występujących ptaków jednego lub wielu gatunków, w którego granicach ptaki mają korzystne warunki bytowania w ciągu całego życia, w dowolnym jego okresie albo stadium rozwoju.

II.         Obszar Chronionego Krajobrazu – zgodnie z Ustawą o ochronie przyrody obejmuje tereny chronione ze względu na wyróżniający się krajobraz o zróżnicowanych ekosystemach, wartościowe ze względu na możliwość zaspokajania potrzeb związanych z turystyką i wypoczynkiem lub pełnioną funkcją korytarzy ekologicznych.

III.         Rezerwat przyrody – w myśl Ustawy o ochronie przyrody obejmuje obszary zachowane w stanie naturalnym lub mało zmienionym, ekosystemy, ostoje i siedliska przyrodnicze, a także siedliska roślin, siedliska zwierząt i siedliska grzybów oraz twory i składniki przyrody nieożywionej, wyróżniające się szczególnymi wartościami przyrodniczymi, naukowymi, kulturowymi lub walorami krajobrazowymi

L – leśny,

F – faunistyczny,

T – torfowiskowy.

* - powierzchnia wg Rozporządzenia w sprawie uznania za rezerwat przyrody

IV.        Użytki ekologiczne - zgodnie z postanowieniami Ustawy o ochronie przyrody, są pozostałości ekosystemów nieleśnych, zasługujące na ochronę ze względu na zachowanie unikatowych zasobów genowych i naturalnych typów zbiorowisk. W odniesieniu do Puszczy Białowieskiej są to najczęściej bagna, torfowiska i szuwarowiska, oczka wodne i starorzecza oraz kępy drzew i krzewów, położone głównie w dolinie rzeki Leśnej jak i rozrzucone po całej Puszczy.

Rozporządzeniem Nr 6/97 Wojewody Białostockiego z dnia 7 sierpnia 1997 r. uznano 82 użytki ekologiczne ekosystemów bagiennych i objęto ich ochroną. Łączna powierzchnia użytków ekologicznych w nadleśnictwie wynosi 609,89 ha, z czego 337,51 ha stanowią użytki w rezerwacie Lasy Naturalne Puszczy Białowieskiej.

V.         Pomniki przyrody - pomnikami przyrody w myśl Ustawy o ochronie przyrody są pojedyncze twory przyrody żywej lub nieożywionej lub ich skupienia o szczególnej wartości naukowej, kulturowej, historyczno-pamiątkowej i krajobrazowej oraz odznaczające się indywidualnymi cechami, wyróżniającymi je wśród innych tworów.

Na terenie Nadleśnictwa zaewidencjonowano 552 pomniki (555 drzew + głaz narzutowy) - aktualizacja po 2011.07.25:

sosna – 213 szt.,

dąb – 210 szt.,

świerk – 84 szt.,

jesion – 30 szt.,

grab – 4 szt.,

lipa – 5 szt.,

klon – 1 pomnik,

wiąz – 1 pomnik,

brzoza – 1pomnik,

dąb + sosna – 1 pomnik,

4 sosny – 1 pomnik,

głaz narzutowy - 1 sztuka.

VI.        Ochrona gatunkowa - ma na celu zapewnienie przetrwania i właściwego stanu ochrony dziko występujących roślin, zwierząt i grzybów oraz ich siedlisk, gatunków rzadko występujących, endemicznych, podatnych na zagrożenia i zagrożonych wyginięciem oraz objętych ochroną na podstawie umów międzynarodowych, a także zachowanie różnorodności gatunkowej i genetycznej. 

Rzadkie gatunki flory i fauny to m.in.:

- leniec bezpodkwiatowy

- sasanka otwarta

- nasięźrzał pospolity

- pełnik europejski

- wielosił błękitny

- kosaciec syberyjski

- kukułka Fuscha

- podkolan biały

- orlik pospolity

- gnieźnik leśny

- buławnik czerwony

- zgniotek cynobrowy

 - żubr

- wilk

- ryś

- traszka grzebieniasta

- żmija zygzakowata

VII.     W celu ochrony ostoi grzybów objętych ochroną gatunkową ustalono 34 strefy ochrony wokół stanowisk granicznika płucnika (aktualizacja 25.04.2012 r.)

VIII. W celu ochrony ostoi, miejsc rozrodu i regularnego przebywania zwierząt objętych ochroną gatunkową ustalono strefy ochrony (aktualizacja 03.04.2012 r.)

strefy wokół gniazd ptaków - 13 stref orlika krzykliwego

      3 strefy bociana czarnego